Kitre, başta Astragalus cinsine ait bazı geven türlerinin gövde ve kök bölgelerinden doğal olarak çıkan ve kurutulduğunda sertleşen bitkisel zamktır. Anadolu'da yüzyıllardır bilinen kitre; geven zamkı, kitre zamkı, tragakant, tragacanth gum gibi isimlerle de anılmaktadır.

Su ile temas ettiğinde şişerek yoğun ve jelimsi bir yapı oluşturması kitrenin en karakteristik özelliğidir. Bu nedenle geleneksel olarak kıvam verme, bağlayıcılık, ebru sanatı, el sanatları ve uygun kalitedeki ürünlerde çeşitli gıda uygulamaları için değerlendirilmiştir.

Konya Aktaristan Bitkisel Ürünler mağazamızda sizlere sunduğumuz Kitre, geleneksel doğal zamk ürünlerinden biridir.

Kitre Nedir?

Kitre, baklagiller familyasındaki bazı Astragalus (geven) türlerinden elde edilen doğal bitkisel salgıdır.

Bitkinin gövde veya kök kısmında oluşan zamksı madde dışarı çıkarak havayla temas ettiğinde kurur ve sertleşir.

Bu nedenle ticarette kitre;

• Şerit,

• Yaprak/parça,

• Pul,

• Küçük düzensiz parçalar,

• Toz

halinde bulunabilir.

İngilizcede en yaygın adı:

Tragacanth Gum

şeklindedir.

Gıda katkı maddesi olarak kullanılan uygun saflıktaki tragakant zamkı E413 koduyla da bilinir.

Kitrenin Öne Çıkan Özellikleri

• Bitkisel kökenli doğal zamktır.

• Geven türlerinden elde edilir.

• Su içerisinde şişme özelliğine sahiptir.

• Yoğun ve jelimsi yapı oluşturabilir.

• Doğal kıvam verici özelliği bulunur.

• Bağlayıcı ve stabilizatör özelliklerinden yararlanılabilir.

• Ebru sanatının geleneksel malzemelerinden biridir.

• Geleneksel el sanatlarında kullanılır.

• Uygun gıda sınıfındaki çeşitleri gıda teknolojisinde değerlendirilebilir.

• Küçük miktarda kitre yüksek miktarda su tutabilir.

Kitre Hangi Bitkiden Elde Edilir?

Kitre genel olarak Astragalus, yani geven cinsine ait belirli bitkilerden elde edilir.

Kitre veren türler özellikle İran, Türkiye ve çevresindeki kurak ve dağlık coğrafyalarda yetişmektedir.

Ticari kitre farklı Astragalus türlerinden elde edilebildiğinden yalnızca “kitre” adına bakılarak kesin tür belirtmek her zaman mümkün değildir.

Bu nedenle:

KİTRE = GEVEN BİTKİSİ DEĞİL, GEVEN TÜRLERİNDEN ELDE EDİLEN DOĞAL ZAMKTIR.

Kitre Nasıl Oluşur?

Kitre veren geven türlerinin dokularından çıkan zamksı madde dış ortamda kuruyarak sertleşir.

Kuruyan ürün daha sonra toplanıp temizlenerek ticari kullanıma hazırlanır.

Bu nedenle kitre ilk bakışta;

• Taş,

• Reçine,

• Sert plastik,

• Kurumuş yaprak

gibi görünebilir.

Ancak su içerisinde bekletildiğinde karakteristik şekilde şişmeye ve kıvam oluşturmaya başlar.

Kitrenin İçerisinde Neler Bulunur?

Kitre kompleks yapılı doğal bir polisakkarit zamkıdır.

Yapısında genel olarak farklı polisakkarit fraksiyonları ve bunları oluşturan çeşitli şeker birimleri bulunur.

Kitrenin yapısı sıklıkla iki ana fraksiyon üzerinden açıklanır:

Tragakantin (tragacanthin) – Suda daha fazla çözünebilen bölüm.

Bassorin – Suda tamamen çözünmekten çok güçlü şekilde şişerek jelimsi yapı oluşturan bölüm.

Bu nedenle kitre suya atıldığında her zaman şeker veya tuz gibi tamamen kaybolarak çözünmez; önemli bir kısmı suyu emerek şişer.

Kitre Ne İşe Yarar?

Kitrenin kullanım alanı oldukça geniştir.

Geleneksel ve teknik kullanımda özellikle;

• Kıvam vermek,

• Karışımların yapısını yoğunlaştırmak,

• Bağlayıcılık sağlamak,

• Suyu tutmak,

• Ebru suyunu hazırlamak,

• Geleneksel el sanatlarında kullanmak,

• Uygun kalitedeki ürünlerde gıda formülasyonlarında kıvam sağlamak

amacıyla değerlendirilmektedir.

Kitrenin kullanım şekli ürünün gıda, sanat veya teknik kullanım sınıfına göre değişmelidir.

Kitre Suda Çözünür mü?

Kitrenin en önemli özelliklerinden biri budur.

Kitre suya eklendiğinde klasik anlamda tamamen çözünmek yerine suyu bünyesine alarak şişer ve yoğun bir yapı meydana getirir.

Özellikle bassorin olarak adlandırılan kısmı suda çözünmez ancak önemli ölçüde şişebilir.

Bu özellik kitreye karakteristik kıvam verme kabiliyetini kazandırır.

Kitre Nasıl Islatılır?

Parça kitre kullanılacaksa genellikle önce su içerisinde bekletilir.

Kitre temiz bir kaba alınarak üzerine yeterli miktarda su eklenir.

Ardından birkaç saat veya kullanım amacına göre daha uzun süre bekletilir.

Bu süre içerisinde kitre;

Su çeker → Şişer → Yumuşar → Jelimsi bir kıvam oluşturur.

Tam oran ve bekleme süresi kullanılacak kitrenin kalitesine ve yapılacak uygulamaya göre değişebilir.

Kitre Neden Şişer?

Kitrenin doğal polisakkarit yapısı yüksek miktarda suyu bünyesinde tutabilmektedir.

Su molekülleri kitrenin yapısına girdikçe kuru ve sert materyal genişleyerek jelimsi ve hacimli bir yapı oluşturur.

Bu nedenle çok küçük miktardaki kuru kitre, su içerisinde bekletildiğinde ilk halinden çok daha hacimli hale gelebilir.

Kitre Ebru Sanatında Kullanılır mı?

Evet. Kitrenin en meşhur geleneksel kullanım alanlarından biri ebru sanatıdır.

Ebru sanatında boyaların doğrudan suyun dibine çökmesini engellemek ve yüzey üzerinde kontrollü şekilde hareket etmesini sağlamak amacıyla suyun kıvamı artırılır.

Bu amaçla geleneksel olarak kitreli su hazırlanır.

Boyalar kitreyle yoğunlaştırılmış suyun yüzeyinde şekillendirilir ve ardından kağıda aktarılır.

Bu nedenle kitre, klasik Türk ebru sanatının en tanınmış malzemelerinden biridir.

Ebru İçin Kitre Nasıl Hazırlanır?

Ebru için kitre hazırlarken kullanılacak oran kitrenin kalitesine ve sanatçının istediği yoğunluğa göre değişebilir.

Genel işlem:

Kitre + Su → Bekletme → Şişme → Homojenleştirme → Süzme → Dinlendirme

şeklindedir.

Kitre yeterince şiştikten sonra homojen hale getirilip süzülerek ebru teknesine aktarılır.

Ebru sanatında doğru yoğunluk önemlidir; fazla yoğun veya fazla sıvı hazırlanan kitre boya hareketlerini değiştirebilir.

Kitre Gıdalarda Kullanılır mı?

Gıdaya uygun kalitedeki kitre kullanılabilir.

Gıda endüstrisinde tragakant zamkı:

E413

koduyla bilinen kıvam verici, stabilizatör ve emülgatör özellikli bir gıda katkı maddesidir.

Çeşitli gıda formülasyonlarında kıvam ve yapı sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Ancak burada önemli ayrım şudur:

Her aktarlık kitre veya ebru kitresi otomatik olarak gıda sınıfı değildir.

Ağızdan tüketilecek ürünün açıkça gıda kullanımına uygun olması gerekir.

Kitre Yenilir mi?

Yalnızca gıda sınıfında üretilmiş ve gıda kullanımına uygunluğu doğrulanmış kitre bu amaçla değerlendirilmelidir.

Ebru, sanat, kozmetik veya teknik amaçla satılan kitre ağızdan tüketilmemelidir.

Bu nedenle satın alırken ürünün kullanım amacı mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kitre Dondurmada Kullanılır mı?

Doğal zamklar geleneksel ve endüstriyel gıda üretiminde kıvam ve yapı oluşturmak amacıyla kullanılabilir.

Kitre de uygun gıda sınıfında olduğunda bu amaçla değerlendirilebilecek doğal zamklardan biridir.

Ancak geleneksel Maraş dondurmasının karakteristik yapısıyla en fazla ilişkilendirilen ürün salep olduğu için:

KİTRE ≠ SALEP

Kitre ve salep farklı hammaddelerdir.

Kitre ile Salep Aynı mı?

Hayır.

Kitre

Bazı Astragalus yani geven türlerinden elde edilen bitkisel zamktır.

Salep

Bazı orkide türlerinin yumrularından elde edilen geleneksel üründür.

Dolayısıyla:

KİTRE ≠ SALEP

Her ikisi de kıvam oluşturabilse de botanik kaynakları ve yapıları tamamen farklıdır.

Kitre ile Arap Zamkı Aynı mı?

Hayır.

Arap zamkı çoğunlukla Acacia/Senegalia türlerinden elde edilen farklı bir doğal zamktır.

Kitre ise Astragalus türlerinden elde edilir.

Bu nedenle:

KİTRE ≠ ARAP ZAMKI

İki ürünün su içerisindeki davranışları ve teknolojik özellikleri de birbirinden farklıdır.

Kitre ile Jelatin Aynı mı?

Hayır.

Kitre bitkisel kökenli bir polisakkarit zamkıdır.

Jelatin ise hayvansal kolajenin işlenmesiyle elde edilen protein yapılı bir üründür.

Dolayısıyla:

KİTRE ≠ JELATİN

Kitrenin yapısı ve oluşturduğu kıvam jelatinden farklıdır.

Kitre ile Agar Agar Aynı mı?

Hayır.

Agar agar kırmızı alglerden elde edilir.

Kitre ise geven türlerinden elde edilen doğal zamktır.

Her ikisi de bitkisel kaynaklı kıvam verici ürünler arasında değerlendirilebilse de oluşturdukları yapı ve kullanım oranları farklıdır.

Bu nedenle tariflerde birbirlerinin yerine doğrudan 1:1 oranında kullanılmaları doğru olmayabilir.

Kitre Saç İçin Kullanılır mı?

Kitrenin jelimsi yapısından dolayı geleneksel bakım ve şekillendirme uygulamalarında da kullanıldığı görülmektedir.

Su içerisinde şişirilerek hazırlanan kitre bazı geleneksel uygulamalarda saça şekil vermek ve saç tellerini bir arada tutmak amacıyla değerlendirilmiştir.

Günümüzde saç veya cilt uygulaması yapılacaksa kullanılan ürünün kozmetik/harici kullanıma uygun ve temiz olması önemlidir.

Kitre Sakal ve Bıyık İçin Kullanılır mı?

Kitrenin doğal bağlayıcı ve jelimsi yapısı nedeniyle geçmişte saç, sakal ve bıyık şekillendirme gibi uygulamalarda da kullanımına rastlanmaktadır.

Bu kullanım daha çok kitrenin fiziksel sabitleyici özelliğinden yararlanılmasıyla ilişkilidir.

Cilde temas edecek uygulamalarda temiz ve uygun kalitedeki ürün tercih edilmelidir.

Kitre Zayıflatır mı?

Kitre su içerisinde şişen ve hacim kazanan doğal bir zamktır. Bu özelliği nedeniyle zaman zaman kilo kontrolüyle ilişkilendirilen kullanımlarına rastlanabilir.

Ancak kitre doğrudan yağ yakıcı bir ürün değildir.

Özellikle ağızdan kullanım söz konusuysa ürünün öncelikle gıda sınıfında olması gerekir. Su tutan ve şişen maddeler yetersiz sıvıyla veya yüksek miktarda tüketildiğinde sindirim sistemi açısından sorun oluşturabileceğinden gelişigüzel kullanım uygun değildir.

Kitre Nasıl Saklanır?

Kuru kitre;

• Nemden,

• Sudan,

• Doğrudan güneş ışığından,

• Yüksek sıcaklıktan,

• Yabancı kokulardan

uzak tutulmalıdır.

Ağzı iyi kapanan temiz bir ambalaj içerisinde serin ve kuru ortamda muhafaza edilmelidir.

Islatılmış kitre ise kuru ürüne göre bozulmaya çok daha elverişlidir ve uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemelidir.

Kaliteli Kitre Nasıl Anlaşılır?

Kitre değerlendirilirken;

• Kendine özgü doğal parça yapısına sahip olması,

• Yabancı madde oranının düşük olması,

• Küf ve nem kokusu bulunmaması,

• Böceklenme görülmemesi,

• Su içerisinde karakteristik şekilde şişmesi,

• Kullanım amacına uygun kalite sınıfında olması

önemlidir.

Özellikle gıda amaçlı kullanılacak ürünlerde yalnızca görünüm yeterli değildir; gıda kullanımına uygunluk bilgisi aranmalıdır.

Kimler Tercih Edebilir?

Kitre;

• Ebru sanatıyla ilgilenenler,

• Geleneksel el sanatlarıyla uğraşanlar,

• Doğal zamk çeşitlerini kullananlar,

• Bitkisel kıvam vericilere ilgi duyanlar,

• Geven ürünlerini araştıranlar,

• Gıda üretiminde gıda sınıfı doğal zamk kullananlar,

• Geleneksel aktar ürünlerine ilgi duyanlar

tarafından kullanım amacına uygun olarak tercih edilebilir.

Aktaristan Konya M1 – Kalite, Güler Yüz, Bol Çeşit, Uygun Fiyat

Kitre ürününü Konya'da Aktaristan M1 mağazamızda bulabilirsiniz.

Konya M1 AVM'de bulunan Aktaristan Bitkisel Ürünler mağazamızda kitrenin yanı sıra agar agar, jelatin tozu, krem tartar ve farklı kullanım alanlarına sahip çok sayıda geleneksel aktar ve gıda ürününü bir arada inceleyebilirsiniz.

Baharatlardan bitkilere, doğal zamklardan geleneksel ürünlere kadar geniş ürün çeşitliliğimizi Aktaristan Konya M1 mağazamızda sizlere sunuyoruz.

Konya’da Aktaristan mağazasında satılmaktadır.

Aktaristan'daki hizmet anlayışımız:

KALİTE • GÜLER YÜZ • BOL ÇEŞİT • UYGUN FİYAT

AKTARİSTAN KONYA M1 kalite güleryüz bol çeşit uygun fiyat.

Bilgi ve sipariş için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kullanım Uyarıları

Kitrenin kullanım amacı ürünün kalite sınıfına göre belirlenmelidir.

Ebru veya teknik kullanım için satılan kitre ağızdan tüketilmemelidir.

Gıda amaçlı kullanımda yalnızca gıda sınıfında üretilmiş ve bu kullanıma uygunluğu doğrulanmış ürün tercih edilmelidir.

Kitre su içerisinde önemli ölçüde şişebildiğinden ağızdan kullanılacak gıda sınıfı ürünlerde yeterli sıvı tüketimi önemlidir.

Kuru kitre veya yoğun hazırlanmış kitre gelişigüzel şekilde yutulmamalıdır.

Yutma güçlüğü bulunan kişilerde ağızdan kullanım özellikle uygun olmayabilir.

Çocukların erişemeyeceği yerde muhafaza edilmelidir.

Harici kullanımda tahriş veya hassasiyet oluşursa uygulamaya son verilmelidir.

Serin, kuru ve nemden uzak yerde saklayınız.

Kitre geleneksel bitkisel zamk ürünüdür; ilaç değildir.